GenelGüncel

Dünyanın 8. Kıtası

By 26 Eylül 2020 No Comments

Selamlar,

BİGENÇ’ in kuruluşundan beri son 4.5 yıldır yoğun olarak bu dernekte çalışmaktayım. Ancak ilginçtir ki son zamanlarda bu blogda hiç yazma imkanım olmadı. Ama merak etmeyin, hiçbir blogda yazmadım 🙂

Dedik ki Eylül ayını teması doğa olsun. Ama bu seçimi kesinlikle rastgele almadık. Şuan oldukça ilginç ve zor bir dönemdeyiz; bir pandemi yaşıyoruz. Ve tarihte hiçbir pandemi sadece birkaç ayda Çin’ den çıkıp Amazon ormanlarındaki yerlilere ulaşmadı. Pandemi, bizi bekleyen sorunlar silsilesinin bizce ilk büyük sonuçlarından bir tanesi, fakat ne yazık ki çok daha tehlikeli şeyler bizi bekliyor..

İnsanlar olarak bir huyumuz var; eylemlerimizin sonucunda kötü bir şeyin geleceğini tahmin ediyorsak genelde oturup bu sorunu çözmekten ziyade, böyle bir şeyin hiç var olmadığını hayal edip, hiçbir şey yokmuş gibi yolumuza devam etmek. Öğrenci milleti olarak mesela sınav haftalarında bu huyumuz kendini sıklıkla gösterebilir 😛
Velhasıl, mevzuya direkt gireyim.
Efendim, 8. kıtamız hayırlı olsun. Hayır, Zealandia’ dan bahsetmiyorum.
Pasifik Okyanusu’ ndaki Great Pacific Garbace Patch yani Büyük Pasifik çöp alanı/girdabından bahsediyorum. Türkiye’ nin iki katı büyüklüğünde bir yüz ölçümüne sahip çöp alemini anlatmak istiyorum size.
Ne oldu, şaşırdınız mı? Niye ki? Bu kadar çöp illaki bir yerde birleşecekti.

Büyük Pasifik’ teki 8. kıtamız,  135°W to 155°W and 35°N to 42°N koordinatlarında yer alan, başta Asya ülkeleri olmak üzere Kuzey Amerika ile Güney Amerika ülkelerinden toplanan çöpün 1.6 milyon metrekarelik bir alana yayılmış halidir. İlk defa 1988′ de literatüre giren bu çöp deryası hakkında maalesef 2010′ lara kadar ne akademik ne politik pek fazla bir çalışma yapılmadı. Yapılmamasının en önemli sebeplerinden bir tanesi okyanustaki çöpün, çoğumuzun aklımızda canlandırdığı belediye çöplüklerinin denizdeki haline benzememesidir. Bundan ziyade, çöpün çoğu kısmı ya su yüzeyinin altında ya da gözle görülemeyecek kadar küçük olan – ama oldukça tehlikeli olan – mikro plastik formundadır.

Plastiğin yoğunlaşmış olduğu bölgede kilometre kareye ortalama 100 kilogram plastik çöpün düştüğü tahmin edilmektedir. Bu kıtada 87000 metrik ton plastiğin olduğu ve 1.8 TRİLYON PARÇAdan oluştuğu düşünülüyor. Neler mi var bu çöp yığınında, tahmin edeceğiniz üzere neredeyse her şey var: diş fırçaları, su şişeleri, kalemler, telefonlar, poşetler… Bu kıta, bizim kıtalarımızın aksine her yıl büyüyor; Birleşmiş Milletler Çevre Programı’ nın hesaplamalarına göre 1940′ lardan beri her on yılda kıtanın 10 kat büyüdüğü tespit edilmiş; ve maalesef hızlanarak genişlemeye devam ediyor.

Dünyada hiç mi kimse bu çöple mücadele için bir şey yapmıyor?! Yapanlar var ve aralarında en ön plana çıkan The Ocean Cleanup projesiyle Hollandalı yaşıtımız, Boyan Slat. Henüz 16 yaşındayken okyanustaki plastik çöplerine kafayı takan Boyan, çöpün birikmesine neden olan güçlü okyanus akıntıları tam ters bir amaçla, çöpü toplamak için kullanmak üzere bir proje geliştirmiştir. 19 yaşında The Ocean Cleanup adlı STK’ yı kurmuş ve bugüne kadar okyanusların temizliğinde kullanılmak üzere 31.5 milyon dolarlık bir bağış toplamıştır.

İlk hedef yazı boyunca bahsettiğim kıtaya direkt girip toplama işlemlerine başlamaktı ama okyanus şartları ilk gemilerinin bozulmasına neden oldu. Daha sonra fark ettiler ki bu büyük çöp deryasını toplamaya girişmek oldukça safça bir düşünce çünkü onlar topladıkça çok daha fazla miktarda çöp kıtayı büyütmeye devam edecekti.

Bu sebeple, direkt çöplerin kaynaklarına gittiler ve Interceptor gemileriyle şuan Pasifik’ e dökülen dünyanın en kirli nehirlerinden ciddi miktarda çöp topluyorlar, devamında bu çöpü alıp geri dönüştürüyorlar ve bölge halkına da istihdam sağlıyorlar. Projelerinin sürdürülebilir olmasını da sağlayan bu yeni iş modelleri sayesinde başarıya çok daha fazla yakınlar.

Umarız tüm yük Boyan’ ın üzerinde kalmaz ve daha çok STK, özel sektör kuruluşu ve tabii ki devletler bu okyanus çöpü meselesine ivedi bir şekilde el atarlar. Atmak zorundayız da, yoksa yarının krizleri kapımızdalar.

Talha Şamil Çakır

Kaynakça

Albeck-Ripka, Livia (22 March 2018). “The ‘Great Pacific Garbage Patch’ Is Ballooning, 87,000 Tons of Plastic and Counting”The New York Times.
Resim 1: Wikimedia: http://marinedebris.noaa.gov/info/patch.html
Resim 2: Global Trash Solutions


BİGENÇ Blog’ daki tüm yazılar yazarlarının görüşlerini içermektedir ve BİGENÇ Blog’ un editöryel politikasını yansıtmayabilir.

Leave a Reply